هر يك سه ماشه سنون سازند و اگر قرحه قوى و كثير الرطوبت باشد ادويه قوى التجفيف به كار برند بعد مضمضه به ماء العسل . و گويند كه سندروس و گل سرخ بسيار نافع است و كزمازج و انزروت و كندر و دم‌الاخوين و زراوند و دايرسا و طباشير و اقاقيا و گل سرخ و گلنار و جفت بلوط همه منبت لحم قرحه است و لادن و كذا ازنجفر و كذا پنبه دانه سوخته بر لثه نهادن و كذا كبوس گرسنه و زراوند مدجرح و كذا پوست سيز جوز و يا برگ آن سائيده و كذا گل ارمنى و كذا كبابه چينى و كذا مضمضه با آب بارتنگ و كذا مضغ برگ زيتون تازه سوده هر واحد نافع قروح لثه است و سفيداب و آب خرفه و سركه و قرحه حا و زنگار به عسل و سركه و سعد در بارد و خاكستر صدف و نمك سوخته در رطب و مازو و آس و عدس و عقيق در ملتهيب كثير الرطوبه نافع است و سنون سهد طباشير گل سرخ حب الآس گلنار فوفل اقاقيا كزمازج كات هندى هر واحد يك جزو سماق سه جزو براى قرحه لثه و درد مجرب است و مضمضه حكيم علوى خان كه در آن پوست پيل نيز داخل است به دستور معمول و هليله سياه و مازو و خبيث الحديد و خزف محرق نيز مجرب و طباشير گل سرخ هر واحد سه جزو مرواريد گل ارمنى بريان دم‌الاخوين هر واحد دو جزو مرجان سوخته صندل سرخ و مر صاف كاكنج كزمازج ماميران هر واحد يك جزو كوفته بيخته سنون سازند كه جهت امراض حاره و رويانيدن گوشت لثه و قرحه آن به تجربه حكيم ذكاء الله خان و شريف خان رسيده و سنون منقول از حكيم اكمل خان و سائر ادويه قروح نافع . و آنكه شروع در تعفن كند بايد كه به مثل ابهل و خسك علاج كنند و اگر نفع نكند مازو يك جزو مر نيم جز و به روغن گل آميخته استعمال نمايند و از مضمضات نافع مضمضه سركه عنصل تنها يا قدرى مرمكى در آن حل كرده و يا به شير خرست و با آبى كه برگ زيتون و يا گل سرخ و عدس و مازو و پوست انار در آن جوشانيده باشند و در قرحهء متآكل اگر غائر باشد و كذلك در ناصور به فلدفيون و مانند آن ادويه حاده كه در اكله فم گذشت علاج كنند و بعده بر آن ادويه قابض چون مازو و گلنار و حب الآس و جفت بلوط و فوفل و كزمازج و گل سرخ و جز آن كه در علاج تحرك اسنان از نقصان گوشت لثه گذشت بپاشند و آنچه در اين باب مجرب است سنون كزمازج عاقرقرحا هر يك سه درم ماميران يك درم هليله زرد و دو درم گل سرخ دو درم قلى نوشادر كبابه زبد البحر هر واحد نيم درم گلنار زعفران هر واحد يك درم كافور ربع درم است . و به قول مسيحى اين سنون مصلح بثور و قروح و محرك اسنان و وجع صربان است . و ايضاً سنونهاى كه در آن زراوند و قلقطار و توبال نحاس ذرانيخ داخل باشد و اما دواى متوسط در قروح و ناصور لثه اين است كه بگيرند عاقرقرحا بيخ سوسن هر واحد يك درم سماق مازوى بى سوراخ گلنار شب يمانى هر واحد دو درم سائيده بر لثه بچسبانند و بر تآكل متوسط و ناصور استعمال نمايند و كذلك گلنار و خبث الحديد سائيده بر لثه بچسبانند بعده سركه عنصل و يا به سركه كه در آن برگ زيتون جوشانيده باشند مضمضه نمايند . و ايضاً استعمال فلوينا بر موضع متآكل سودمند است و فوتنجى و معاجين مانع عفونت محلل ماده كه در آن حاصل شده و معجون حرمل نافع . و ايضاً در قرحه مزمن متعفن مضمضه به سركه كهنه تنها و يا به سركه كه در آن مازو و شب يمانى جوشانيده باشند مفيد است و سنونى كه در آن برگ سدابست بر آكله و ناصور لثه افشاندن مجرب و معمول است و كذا سنونى كه در آن موى سوخته انسان داخل است در قروح و خون و ريم آمدن از بن دندان عجيب الاثر است و زرنيخ سرخ زرنيخ زرد در بول طفل سرشته سوخته پاشيدن براى تآكل جريان خون لثه بى عديل و مجرب است . و ايضاً براى تآكل او فضله انسان سوخته مجرب و منبت لحم است و سونى كه در آن آرد گرسنه سوخته است همين اثر دارد و پوست بيخ كبرابهل عاقرقرحا ايرسا گرسنه آرد جو مساوى نيز مجرب است و سنون دارشيعشان به غايت نافع و اگر نوشادر يك درم قلى آهك زرنيخ زرد زرنيخ سرخ هر يك پنج مثقال كوفته با آرد جو سى مثقال آميخته و به سركه سرشته و خمير كرده در تنور بگذارند تا سوخته سياه گردد برآورده بسايند و بر لثه افشانند و بگذارند تا آب خوب از آن برود پس به گلاب بشويند نيز جهت آمدن خون از بيخ دندان و تعفن و فساد آن و جوشش قوى آن را بسيار مفيد و مجرب است . و به قول سويدى عدس ابيض و زرنيخ و قلى سفيد سائيده با آب سرشته در انبونه قصب سبر پر كرده خرفه كتان مبلول بر آن پيچيده و در آتش نهادن تا قصب بسوزد و برآورده سائيده بر لثه متقرحه ذرور كردن و به مرات استعمال نمودن و قبل استعمال او مضمضه به سركه تند كردن و بعد از آن بر لثه كه از آن خون آيد مسكه و روغن گل و پنبه نو نهادن مجرب صحيح است . و كذا قطران و نصف وزن آن نمك اندرانى در كوزه گلى كرده بر آتش بسوزند و باريك سائيده بدارند و مقل بر آتش گرم كرده و در گلاب و بعده گرم كرده در سركه تند سرد نمايند تا هفت بار بعده باريك سائيده در قطران محرق بياميزند و بر لثه كبوس نمايند كه مجرب است . و هم گويند كه كبوس قيشور و زجاج مثل غبار سائيده و كذا اكل بادام شيرين مع پوست و كذا شرب بيخ خنثى نافع و سنون مر نوشادر بيخ سوسن زرنيخ سرخ عاقرقرحا مساوى كوفته بيخته استعمال كردن نيز آكله و ناصور لثه و رفتن خون را نافع و كذا كات هندى قسط شيرين توتياى زنجبيل مفيد . و اگر از اين ادويه فائده نشود لا بد است از فلدفيون بايد كه آن را بر لثه بمالند و بعد آن به سركه حب الآس مضمضه كنند و يا بعد ماليدن آن سنون مذكور كه در آن كزمازج و عاقرقرحا